Uzmanlar, doların ateşinin neden bir türlü düşmediğini madde madde anlattı

Faiz arttırıldığı halde neden döviz kurları hızla yükselmeye devam ediyor? Uzmanlar cevapladı

Uzmanlar, doların ateşinin neden bir türlü düşmediğini madde madde anlattı
28 Eylül 2020
17:09

Faiz arttırıldığı halde neden döviz kurları hızla yükselmeye devam ediyor? Uzmanlar cevapladı

Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası (MB) uzun zaman aradan sonra faiz arttırımına gitti ve politika faizini 8.25'ten 10.25'e çıkardı. Ancak buna rağmen dolar ve euro kurundaki yükseliş hız kesmeden devam etti.

Euronews Türkçe servisinin gelişmelere ilişkin sorularını yanıtlayan ekonomist Prof.Dr. Yalçın Karatepe bu durumun birkaç temel nedeni olduğuna dikkat çekerek şunları söyledi:

"MB bu artışı yaptı ama onu yaptığı sırada piyasada oluşan ağırlıklı ortalama fonlama maliyeti yüzde 11'e yakın bir seviyedeydi. Dolayısıyla MB aslında faizi arttırarak faizi arttırmamış oldu. Bu karmaşık bir ifade gibi görünebilir ama şu demek; MB değişik kanallardan borç verir, basit bir faiz mekanizması uygulamaz. Politika faiz oranı, geç likidite penceresi...vb farklı alternatifleri var. MB politika faizini düşük tutuyordu ama bankaları diğer kanallara yönlendiriyordu ve orada oranlar daha yüksekti. Dolayısıyla 200 baz puan politika faizi arttırmak faizlerde bir değişikliğe gitmek anlamına gelmiyor."

Durumun faizle durdurulabilecek aşamayı geçtiğini belirten Karatepe, Türkiye'de kur baskısının aşırı yüksek seviyelere geldiğini kaydetti. MB'nin kendi yaptırdığı en son anketinde dahi yıl sonu faiz beklentisinin yüzde 12 civarında olduğuna dikkat çeken Karatepe, buradan hareketle faiz arttırılmış olsa bile negatif reel faizin sürdürüldüğü anlamı çıktığını ifade etti. Karatepe dolar talebini zayıflatacak ve arzını arttıracak hamleler yapılması gerektiğini bunun için de dolar talebinin nereden kaynaklandığının doğru tespit edilmesi gerektiğini söyleyerek şöyle konuştu:

"Dolar talebi ağırlıklı olarak yurt içi yerleşik kişilerin ve şirketlerin TL'ye güvenmemesi veya faizlerin düşük seviyede olması sebebiyle tasarrufların dövizde değerlendirilmesinden kaynaklanıyor. Bugün 220 milyar dolar bu şekilde Türkiye'de bulunuyor. Sadece bu yılın başından bu yana 26 milyar dolarlık bir artış söz konusu. Birinci neden bu. Ekonominin geleceğinin olumlu olduğuna inanan hiçbir ortalama vatandaş yok. Endişe ve işsizlik artıyor. Vatandaşın algısını pozitife çevirecek unsurlardan biri reel faizdir."

Cari işlemler açığı artıyor
"İkinci neden cari işlemler açığı. Yani ihracat ithalat arasındaki fark. Bu makas açılıyor. Buna önlem olarak gümrük vergilerini arttırıyorlar ancak bizim ithalatımızın önemli bir kompozisyonu üretimde kullanılan girdilerden oluştuğu için o ek vergilerin çok bir etkisi olmuyor."

Yabancılar 13 milyar doları alıp gitti
"Üçüncü döviz talebi de yabancıların ülke piyasasını terk etmesinden kaynaklanıyor. Çıkan kişiler ve şirketler de çıkarken TL alıp çıkmıyorlar tabi, döviz alıp çıkıyorlar. 2020 başından bu yana 13 milyar dolar da bu şekilde çıktı gitti."

Dolar kazanacak faaliyette bulunmamız lazım diyen Karatepe, Türkiye'nin bunu üç şekilde yapabildiğini hatırlattı: Turizm, ihracat ve yabancı yatırımcı. Normal koşullarda yılda 35 milyar doların turizmden geldiğine dikkat çeken Karatepe, bu yıl virüs nedeniyle bunun olamadığını, ihracat kalemlerinde düşüş yaşandığını ve yabancı yatırımcının güven ortamı nedeniyle artık Türkiye'yi eskisi gibi tercih etmediğini anlattı. 2010-2013 yıllarının ortalamasına bakıldığında yılda 20 milyar dolarlık yabancı yatırım gelmekte olduğunu dile getiren Karatepe, bunun ciddi ölçüde kesintiye uğradığını söyledi.

MB rezervleri ile ilgili hükümetin olumlu açıklamalarını sorduğumuzda ise Karatepe şunları söyledi:

"Rezerv dediğimizde MB'nin kendi parasını kast ederiz. Swap'ları borçları değil çünkü süresi dolduğunda onların iade edilmesi gerekecek. MB'nin TL'nin değerini koruyacak yeterli dövizi olması gerekir. Olmayınca yapacak bir şey kalmıyor."

Varlık fonu tükendi mi?
"Hükümet oynayabileceği tüm kartları aynı anda oynuyor ve artık Varlık Fonu'nda da para yok onu söyleyeyim. Varlık Fonu da borçlandı. Borçlandığı para ile de gidip İstanbul'daki finans merkezi olarak adlandırılan yarım kalan inşaatları fonladı."

"Azerbaycan-Ermenistan gerilimi de etkili oldu"
Euronews Türkçe servisine konuşan bir başka İktisatçı-Yazar Mustafa Sönmez de konuya ilişkin değerlendirmelerini şöyle yaptı: "Hatırlayacaksınız 2018'de benzer bir konjonktür yaşandığında bir seferde 6,5 puana yakın bir faiz arttırımı olmuştu. O nedenle bu iki puanın yetersiz olduğu çok açık. Tabi bugünkü yükselişin altında bilinen nedenlere ek olarak uluslararası gerilim de var. Azerbaycan ve Ermenistan arasında yaşananlar önemli bir etken çünkü böyle dönemlerde dövize yöneliş yükselir. Dolayısıyla bunu da analize katmak lazım."

Doların dünya genelinde yeniden yükselişe geçtiğine de dikkat çeken Sönmez, bunların esas nedeni değiştirmediğini ve bu nedenin de hükümet politikalarına olan güvensizlik olduğunu kaydetti. Yurtdışında Türkiye'nin itibarının çok düştüğünü belirten Sönmez, MB rezervlerinin ekside olduğunu ve bunun ismi açıklanmayan bir iflas anlamına geldiğine değinerek şunları söylüyor:

"Dolgularla rezerv varmış gibi bir görüntü yaratılıyor ancak bugün MB verileri açıklandı. Bu dolguların 64 milyar dolar ile yüzde 76 oranına ulaştığını görüyoruz. Yani eksi 40 milyar dolar içeride rezervlerimiz. Swapları çektiğiniz anda 40 milyar dolar eksideyiz. Dünyada tabi bunlar izleniyor ve bu kırılganlığın farkındalar. Dışarıdan adı iflas olarak konmasa da bu kadar zayıf bir rezerviniz varsa bu ne demek? Siz kısa vadeli borçlarınızı şu anda eldeki dövizlerle ödeyemezsiniz. Dolayısıyla adını koymasalar da fiili olarak 'yükselen' değil 'az gelişmiş' ülke görüntüsü ortaya çıkıyor."

4 ilde miting yapacak olan KESK: Türkiye'de ILO sözleşmesine göre asgari ücret belirlenmiyor

Asgari ücretin vergi dışı tutulmasını talep eden KESK Eşbaşkanı Şükran Kablan Yeşil, temel gıda maddelerine yapılan zamlar düzenlenmeden asgari ücretlilerin kayıplarının giderilemeyeceğini söyledi. Yeşil, Türkiye'nin onayladığı ancak gereklerini yerine getirmediği Birleşmiş Milletler'in bir ihtisas kuruluşu olan Uluslararası Çalışma Örgütü'ne (ILO) göre asgari ücretin belirlenmesi gerektiğine vurgu yaptı.

Reel Efektif Döviz Kuru Endeksi, 1994 yılından bu yana en düşük seviyeye geriledi

Merkez Bankası verilerine göre; Türk lirası, tarihin en düşük reel değerine geriledi. Ekim ayında 60,37 seviyesindeki reel efektif döviz kuru, kasım ayında 54,33 oldu.

DİSK, asgari ücretin en az 5 bin 200 lira olması için alanlara iniyor

Asgari ücretin en az 5 bin 200 net olarak belirlenmesi talebiyle miting düzenleyeceklerini belirten DİSK Genel Başkanı Arzu Çerkezoğlu, “Geçinemeyenleri Kartal Meydanı’na çağırıyoruz” dedi.

Yorumlar
1000

Bu sayfalarda yer alan okur yorumları kişilerin kendi görüşleridir. Yazılanlardan web sitemiz sorumlu tutulamaz.

0 Yorum

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorum yapan sen ol.