Yargıtay, Nevruz değil, “Newroz”u onayladı...

17 Mayıs 2021
09:55

Cuma Boynukara 57 yıllık ömrünün neredeyse 40 yılını (tanığıyım) tiyatroya adamış bir tiyatro şahsiyetidir. Ne zor koşullarda tiyatro yaptığının, yapmaya çalışanlara kol kanat gerdiğinin az sayıdaki tanıklarındanım.

Yönettiği oyunlar, kendisinin yazıp yönettiği oyunlar ve fiili olarak sahada üşenmeden adeta bir “tiyatrocu aktivist” olarak hep varolma kavgası hayatı...

Sayısını unuttum, sanırım elliye yakındır yazdığı oyunlar. Kimilerinden, “Ölüm Uykudaydı” yıllarca yargılandı. Bir başkası “Çok Geç Olmadan ikibinli yılların başında Kültür Bakanlığınca oyun yazma dalında ödüllendirildi.

Ve oyunları sadece Özel Tiyatrolarda değil, Şehir ve Devlet Tiyatrolarında sahnelendi, oynandı, oynanıyor.

Cuma Boynukara’nın 1980’li yılların ortalarında Diyarbakır’da başlayıp, doksanlı yılların ortalarında Refah Partili Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi yönetiminin şehir tiyatrosunu kapatıp oyuncularını çöpe sürmeleri üzerine bir başka şehre, İstanbula kaydı. Otuz yıla yakındır aynı sevdayı İstanbul’da sürdürüyor.

Cuma Boynukara’nın 2012 yılında Van Devlet Tiyatrosu’nda “Mem ile Zin” oyunu oynanır. Oyun bütün oyunlarda olduğu gibi bir hazırlık sürecinden geçer. Boynukara oyunun prömiyerine davet edilir. İşte ne olursa o gece olur. 

Fark eder ki oyun, asli sahibi yazarına danışılmadan bir sürü metinsel değiştirilmeye uğratılmıştır. Hiç uzatmaz ve her onurlu yazar gibi anında müdahale eder.  “Ya textin aslına döner sadık kalarak öyle oynarsınız, ya da oyunu gösterimden çekiyorum” der. 

Van Devlet Tiyatrosu ve durumdan haberi olan Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü içerik değişiklilerinde ısrar edince, yazar oyunu gösterimden kaldırtır.

Akabinde de hiç uzatmadan mahkemeye taşır. Metne,bir sürü müdahale vardır. Mem û Zîn’in, Mem ile Zin olarak sahnelenmesi hadi bir anlamıyla “olur”dur da! Ya binler yıllık tarihsel, kültürel ve organik arka planı olan “Newroz”un nevruz’laştırılması! Bu asla kabul edilemezdir. Bu kadarla da olmadığı oyunun textinin hayli anlam kaymasına uğratılarak değiştirildiğini de oyunu izleyince fark eder yazar.

İstanbul 1. Fikri ve Sinai Haklar Hukuk Mahkemesi 2012’den 2016’ya kadar dört yıl süren yargılama süreci sonucunda; bilirkişilerin detaylı ve madde madde raporuna sadık kalarak yazarın lehine karar verir.

18 madde üzerinden-ki tümü de yazarın haklılığına dayandırılan bilirkişi raporu adeta bir manifesto gibidir- mahkemenin lehte kararının en çarpıcı maddesi yazar Cuma Boynukara’nın Mem ile Zîn oyun textindeki “Newroz”un yazarın onayına sunulmadan “Nevruz” olarak değiştirilmesinin ciddi hak ihlali olduğunun altını çizerek vurgu yapar.

Bilirkişilerin raporu, FSEK -fikir ve sınai eserler hukuk - mahkemesi kararı, Yargıtay 11. Hukuk Dairesince onaylanır.

Yargıtay, İstanbul 1. Fikir ve Sinai Eserler Hukuk Mahkemesi’nin kararına karşı Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü ve Kültür Bakanlığınca açılan iptal davasını red ederek Bakanlığı maddi ve manevi tazminat ödemeye mahkum eder.

Kültür Bakanlığı, mahkeme kararıyla, tiyatro oyun yazarı Cuma Boynukara’ya 63.600.00 tl maddi, 15.000.00 tl manevi tazminat ödemeye mahkum edilir. Ayrıca 2012 yılından bu yana hak edilmiş gecikme faizleriyle birlikte ödemeye mahkum ederek.

Binler yıllık “Newroz”un nevruzlaştırılmasına karşı bu bir bireysel hukuk başarısıdır elbette. Hani “Berlin’de yargıçlar var” diyen Alman Kralına karşı direnen değirmenci Sans Souici’nin kararlı direnişi misali.

Sahi şimdi insan düşünmeden edemiyor. Yüz kırk karakterle her an milyonlarca kişi Twitter’da Türkçe bir şeyler yazıyor. O yazdıkları kısacık sınırlı twitlerde “w” “q” “x” üç harfini de kullanıyor. Varsın 29 harflik Türkçe alfabede bu üç harf olmasın! Ama bakın adında bile bu üç harften biri “w”nin olduğu mecra Twitter’ı kullanıyoruz. O halde bu üç harften sırf Kürtçe alfabede var diye öcü gibi korkmak niye. Newroz’a, Nevruz deyince nevruzlaşacak mı?

Sağolasın sevgili Cuma Boynukara, bizleri yeniden gerçekliğimizle yüzleştirdiğin için.

Yorumlar
1000

Bu sayfalarda yer alan okur yorumları kişilerin kendi görüşleridir. Yazılanlardan web sitemiz sorumlu tutulamaz.

1 Yorum
Mehmet Kapçak
13/06/2021

Kendini tiyatroya adamış ve tiyatroyu şiyar edinmiş sevgili Cuma Belikara'yı haklı dirrnişinden ötürü yürekten kutluyorum. Cumacığım selam ve sevgiler...